was successfully added to your cart.

Wiele osób nie przepada za tym owocem ze względu na pozorną niewygodę jego przygotowywania do spożycia. Kolejną kwestią jest nadal nie tak szeroka dostępność granatu. A naprawdę warto zainteresować się jego właściwościami, bo wiele z nich odnosi się do zdrowia.

Garść informacji botanicznych
Granat to owoc należący do drzewa lub krzewu o nazwie Granatowiec pospolity (Punica granatum).

Owoc, który spożywamy, to tak naprawdę jagoda o średnicy ok. 5-12 cm i zaokrąglonym sześciokątnym kształcie. Co ciekawe, nazwa „granat” nawiązuje do łacińskiej nazwy owocu Malum granatum, co oznacza „ziarniste jabłko”. Nic w tym dziwnego, bo owoc na zewnątrz otoczony jest czerwonawą skórką, zaś w środku zawiera wiele nasion, z których każde otoczone jest wodnym miąższem w kolorze od białego do purpurowego. I to właśnie te nasiona są dla nas najważniejszym elementem granatu.

Roślina ta pochodzi z rejonów Azji Środkowej, prawdopodobnie z Iranu i Afganistanu. Ze względu na to, że potrafi przystosowywać się do szerokiego zakresu klimatu i warunków glebowych, uprawiana jest w wielu różnych regionach geograficznych. Poza wspomnianą Azją, występuje również w basenie Morza Śródziemnego, Meksyku, Afryce, czy też w Kalifornii i Arizonie.

Owoc stary „jak świat”
Granat uznawany jest za jeden z najstarszych znanych jadalnych owoców! Pierwsze zapiski dotyczące uprawy granatu sięgają aż ok. 3000 – 2200 r. p.n.e. i pochodzą od starożytnej cywilizacji Sumeru, położonej w dolinie dolnego Tygrysu i Eufratu, w pobliżu dzisiejszego obszaru miasta Basra (Irak). Stamtąd owoc granatu rozprzestrzenił się za sprawą Fenicjan (starożytnych handlarzy i kupców) i trafił m.in. do Kartaginy i Egiptu.

Starożytni kupcy w Azji Środkowej i na Bliskim Wschodzie nazywali owoc granatu „owocem raju”. Pewnie już wtedy wiedzieli, że granat przynosi organizmowi wiele dobrego.

Wiara w granat
Owoce granatu szeroko wykorzystywane były w różnych wierzeniach. W mitologii greckiej granat symbolizował życie, regenerację, a także małżeństwo. W judaizmie uważa się, że owoce granatu zawierają 613 nasion, na wzór 613 przykazań Tory. Dla kultury żydowskiej owoc ten oznacza świętość, płodność oraz obfitość. Podobne znaczenie znajduje on w hinduizmie – jest synonimem dobrobytu i płodności. Buddyzm z kolei traktuje granat jako jeden z trzech świętych owoców (obok cytrusów i brzoskwini) symbolizując istotę korzystnych oddziaływań. Natomiast islamska legenda głosi, że każdy owoc granatu zawiera w sobie jedno nasiono, które pochodzi z raju. Babilończycy uważali nasiona granatu, jako element zmartwychwstania, zaś Persowie wierzyli, że nasiona te nadają nietykalność na polach bitewnych. Natomiast starożytni Chińczycy  uznawali owoc granatu za „koncentrat duszy” i synonim ludzkiej krwi, nadając mu symbol długowieczności i nieśmiertelności. Kto by pomyślał, że taka niepozorna roślina może być tak popularna nawet pod względem religijnym?

Owoc zamiast lekarza?
Owoce granatu były szeroko stosowane w medycynie ludowej. Przez tysiące lat w wielu kulturach wierzono, że granat ma korzystny wpływ na zdrowie, płodność, długowieczność i odrodzenie. Stosowany był przeciwko kwasicy, czerwonce, infekcjom bakteryjnym, biegunkom, zakażeniom pasożytniczym jelit, krwotokom i chorobom układu oddechowego. Wysuszoną owocnię oraz sok wykorzystywano również w leczeniu kolki, zapalenia okrężnicy, bólów głowy i brzucha, trądziku, alergicznego zapalenia skóry, chorób jamy ustnej czy też stosowano je jako środek moczopędny.

Właściwości prozdrowotne przypisywano również innym częściom rośliny: kwiatom, korzeniom, korze, a także liściom. Kwiaty wykorzystywane były w leczeniu cukrzycy. Korzenie i kora drzewa miały mieć działanie przeciwwrzodowe. Z kolei liście służyły kontrolowaniu stanów zapalnych organizmu oraz leczeniu zaburzeń układu trawiennego.

Bogactwo naturalnych składników
Jadalna część stanowi ok. 50 masy całego owocu. W swoim składzie granat zawiera związki polifenolowe, m.in. antocyjany (cyjanidyny, delfinidyny, pelargoniydyny), kwasy fenolowe (kwas galusowy, elagowy, kawowy, chlorogenowy, p-kumarowy), flawonoidy (katechina, hesperydyna, kaempferol, apigenina, luteolina, naryngenina), taniny i terpeny. W owocach granatu obecne są również kwasy organiczne (np. kwas cytrynowy, jabłkowy, winowy, bursztynowy, fumarowy, askorbinowy). Granat bogaty jest w potas. W niewielkich ilościach obecne są inne składniki mineralne oraz witaminy, takie jak: magnez, fosfor, wapń, cynk, miedź oraz witaminy: niacyna, kwas pantotenowy, witamina E. Jedna sztuka granatu (100 g) dostarcza ok. 80 kcal i 4 g błonnika pokarmowego – tak więc nawet osoby dbające o linię nie powinny się martwić, że zjedzenie jednego czy nawet  trzech owoców wpłynie niekorzystnie na sylwetkę.

Bomba zdrowia

  • Na podstawie przeprowadzonej metaanalizy (szerokim opracowaniom obejmującym wiele badań naukowych) stwierdzono, że sok z granatu powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego krwi (ma właściwości hipotensyjne).
  • Wielokrotnie wykazano, że granat wpływa korzystnie na nasze naczynia krwionośne. W jednym z badań zauważono, że podawanie soku z granatu pacjentom cierpiącym na miażdżycę spowodowało zmniejszenie grubości błony wewnętrznej i środkowej tętnicy szyjnej. Dodatkowo zarówno ekstrakt jak i sok z granatu przyczynia się do obniżenia stężenia markerów stanu zapalnego naczyń krwionośnych, takich jak: trombospondyna i transformujący czynnik wzrostu beta (TGF-beta).
  • Potwierdzono również, że sok z granatu może mieć właściwości przeciwzakrzepowe.
  • W wielu doniesieniach naukowych obserwowano korzystny wpływ owoców granatu na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. Jednakże najnowsza metaanaliza z 2016 roku niestety nie potwierdziła takiego działania.
  • W przeprowadzonych badaniach na zwierzętach oraz z udziałem ludzi wielokrotnie stwierdzono, że ekstrakt ze skórki i owoców granatu może wpływać na obniżenie poziomu cukru we krwi oraz na zmniejszenie insulinooporności.  Z drugiej strony, w metaanalizie przygotowanej przez chińskich naukowców stwierdzono, że owoce granatowca nie mają działania obniżającego stężenie glukozy we krwi oraz wpływają na insulinooporność.
  • W wielu doświadczeniach in vitro (na wyizolowanych liniach komórkowych) wiele razy dowiedziono, że ekstrakty z owoców granatu mogą wykazywać działanie przeciwnowotworowe, m.in. poprzez: hamowanie proliferacji inwazyjności komórek nowotworowych, hamowanie angiogenezy (postawania nowych naczyń krwionośnych „odżywiających” raka) oraz indukowanie apoptozy (programowanej śmierci komórek). Jednakże brakuje wciąż badań przeprowadzonych z udziałem ludzi, które pozwoliłyby jednoznacznie stwierdzić, czy owoce granatu mogą zapobiegać rozwojowi niektórym nowotworów lub wpływać na ich leczenie.
  • W eksperymentach in vitro potwierdzono działanie antybakteryjne owoców granatu. Zauważono, że ekstrakty sporządzone z granatowca hamują rozwój bakterii takich jak: Salmonella paratyphi, Salmonella typhi, Salmonella typhimurium, Enterobacter aerogenes, Enteroccoccus faecalis, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Chryseobacterium sp., Enterobacter sp., Klebsiella pneumonia. Co więcej, Mogą one wpływać korzystnie na wzrost dobroczynnych bakterii: Bifidobacterium breve, Bifidobacterium infantis, Lactobacillus spp.
  • Owoce granatu wykazują również silne właściwości przeciwutleniające. W przeprowadzonych badaniach wykazano, że związki zawarte w granacie są zdolne do hamowania działania wolnych rodników.

Granat (nie)spotykany
Jeśli nie świeży owoc granatu, to co? Obecnie w przemyśle spożywczym dostępne są w sprzedaży świeże owoce czy też sok. Z owoców granatu przygotowuje się również dżemy, galaretki, wina i syropy. Sok z granatu dodawany jest do innych produktów, np. do jogurtów. Z pestek granatu przygotowuje się z kolei oleje. W przypadku suplementów diety można spotkać ekstrakty z owoców w postaci sproszkowanej lub tabletek. Wyciągi czy oleje z granatu stosowane są także w wielu kosmetykach: serum do twarzy, kremach do rąk, kremach pod oczy, mleczkach do ciała, czy żelach pod prysznic.

Owoc granatu jest szeroko rozpowszechniony w wielu krajach na świecie o ciepłym klimacie. Jednakże w sprzedaży jest również dostępny w Polsce. Można zaobserwować, że konsumenci coraz częściej po niego sięgają, ale nadal nie jesteśmy do końca do niego przekonani. Może po prostu nie wiemy, co z niego przygotować?

Przepisy – przykłady zastosowania owocu granatu w praktyce

Ryż w przyprawach z granatem

Składniki:

  • 2 łyżki oliwy z oliwek
  • 1 mała cebula, cienkie plasterki
  • 1 ząbek czosnku, obrany, pokruszony
  • 1 szklanka ryżu basmati
  • 1 łyżeczka kurkumy
  • 1½ szklanki bulionu
  • ½ szklanki nasion granatu
  • 3 szalotki, cienkie plasterki
  • ¼ łyżeczki pieprzu
  • sól i świeżo zmielony czarny pieprz do smaku

Sposób przygotowania:

Rozgrzać olej w średnim garnku na niewielkim ogniu. Dodać cebulę i czosnek. Gotować, często mieszając aż zmiękną i nabiorą złocistego koloru. Dodać ryż i kurkumę. Całość wymieszać. Dodać bulion i doprowadzić do wrzenia. Zmniejszyć ogień i gotować (ok. 15 – 20 min.) aż rosół zostanie wchłonięty przez ryż. Po tym czasie, zdjąć garnek z ognia, przykryć i odstawić na 5 minut. Następnie dodać nasiona granatu, szalotkę, paprykę, sól i pieprz.

Granatowe guacamole

Składniki:

  • ½ małej białej cebuli, drobno posiekanej
  • 1 papryczka chili, drobno pokrojona w kostkę
  • 3 dojrzałe awokado
  • ¼ szklanki świeżej kolendry, drobno posiekanej
  • 1 ¼ łyżeczki soli
  • Sok z 2 limonek
  • 1 ząbek czosnku
  • ½ szklanki nasion granatu

Sposób przygotowania:

W misce wymieszać cebulę i papryczkę chili. Podzielić awokado na pół i usunąć pestki. Dodać awokado do miski razem z kolendrą, solą, sokiem z limonki i czosnkiem. Całość zetrzeć, a następnie dodać nasiona granatu.

Żaneta Michalak

Literatura

  1. Aviram M. iwsp.:Pomegranate juice consumption reduces oxidative stress,atherogenic modifications to LDL, and platelet aggregation: studies in humans and in atheroscleroticapolipoprotein E-deficient mice. Am. J. Clin. Nutr., 2000, 71, 1062–1076
  2. Banihani SA. iwsp.:Fresh pomegranate juice ameliorates insulin resistance, enhances β-cell function, and decreases fasting serum glucose intype 2 diabetic patients. Nutr. Res., 2014, 34, 10, 862–867.
  3. Bhandari PR.: Pomegranate (Punicagranatum L.). Ancient seeds for modern cure?Review of potential therapeutic applications. Int. J. Nutr. Pharmacol. Neurol. Dis., 2012, 2, 3, 171–184.
  4. Bhowmik D. iwsp.: Medicinal uses of Punicagranatum and its health benefits. J. Pharmacogn. Phytochem., 2013, 1, 5,28–35.
  5. Bialonska D. iwsp.: The effect of pomegranate(Punicagranatum L.) byproducts and ellagitannins on the growth of human gut bacteria. J.Agric. Food Chem., 2009, 57, 18, 8344–8349.
  6. Holland D. iwsp.: Pomegranate: botany, horticulture, breeding.Hortic. Rev., 2009, 35, 127–191.
  7. Wang D. I wsp.: Vasculoprotectiveeffects of pomegranate (Punicagranatum L.). Front. Pharmacol., 2018, 9, 544.
  8. Wu S. i Tian L.: Diverse phytochemicals and bioactivities in the ancient fruit and modern functional food pomegranate (Punicagranatum). Molecules, 2017, 22, 10, E1606.
  9. Johanningsmeier SD. i Harris GK.: Pomegranate as a functional food and nutraceutical source.Annu. Rev. Food Sci. Technol., 2011, 2, 181-201.
  10. Banihani S. iwsp.: Pomegranate and type 2 diabetes.Nutr. Res., 2013, 33, 5, 341-348.
  11. Viuda-Martos M. iwsp.: Pomegranate and its many functional components as related to human health: a review. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 2010, 9, 6, 635-654.
  12. Sahebkar A. iwsp.: Effects of pomegranate juice on blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.Pharmacol. Res., 2017, 115, 149-161.
  13. Sahebkar A. iwsp.: Lipid profile changes after pomegranate consumption: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.Phytomedicine, 2016, 23, 11, 1103-1112.
  14. Huang H. iwsp.: Lack of efficacy of pomegranate supplementation for glucose management, insulin levels and sensitivity: evidence from a systematic review and meta-analysis. Nutr. J., 2017, 16, 67.
  15. Panth N., iwsp.: Anticancer activity of Punicagranatum (Pomegranate): a review. Phytother. Res., 2017, 31, 4, 568-578.
  16. Aviram M. iwsp.: Pomegranate juice consumption reduces oxidative stress, atherogenic modifications to LDL, and platelet aggregation: studies in humans and in atherosclerotic apolipoprotein E-deficient mice. Am. J. Clin. Nutr., 2000, 71, 5, 1062-1076.

Leave a Reply