Bruksizm – co to jest, jakie daje objawy i jak skutecznie go leczyć?

Co to jest bruksizm i kogo najczęściej dotyczy?

Bruksizm to zaburzenie czynności narządu żucia, polegające na nieświadomym zaciskaniu zębów i zgrzytaniu nimi, głównie w trakcie snu (tzw. bruksizm nocny), ale również w ciągu dnia. Choć przyczyna bruksizmu nie zawsze jest jednoznaczna, coraz częściej traktuje się go jako reakcję psychosomatyczną – ściśle związaną ze stresem, napięciem emocjonalnym lub przewlekłym zmęczeniem. Bruksizm częściej diagnozuje się u osób między 20. a 50. rokiem życia, choć może występować również u dzieci i młodzieży.

Przyczyny bruksizmu – dlaczego zgrzytamy zębami?

Przyczyn bruksizmu może być wiele i często mają one charakter złożony. Do najczęstszych należą:

• przewlekły stres i napięcia emocjonalne,
• zaburzenia snu i zmęczenie,
• nieprawidłowy zgryz i wady ortodontyczne,
• niedobory magnezu i witamin z grupy B,
• stosowanie leków psychotropowych lub przeciwdepresyjnych,
• nawykowe żucie gumy,
• uwarunkowania genetyczne,
• dolegliwości bólowe w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego.

Bruksizm może także towarzyszyć innym problemom zdrowotnym, takim jak zaburzenia snu, stany lękowe czy depresja.

Objawy bruksizmu

Objawy bruksizmu bywają trudne do jednoznacznego rozpoznania, ponieważ rozwijają się stopniowo i mogą być mylone z innymi dolegliwościami. Do najczęstszych objawów należą:

• ścieranie zębów i pękanie szkliwa,
• bóle głowy, karku i szczęki,
• ból i trzaski w stawie skroniowo-żuchwowym,
• nadwrażliwe dziąsła,
• bóle uszu, nawracające stany zapalne ucha,
• bardzo silne zaciskanie zębów (podczas ataku bruksizmu zaciskamy szczęki nawet 10 razy silniej niż wtedy, gdy gryziemy coś twardego),
• trudności z otwieraniem ust,
• uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej i wewnętrznych powierzchni policzków.

Bruksizm może również prowadzić do poważnych zaburzeń snu oraz negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie i jakość życia pacjenta.

Toksyna botulinowa na bruksizm – jak działa i kiedy warto ją zastosować?

Jedną z najskuteczniejszych i coraz częściej stosowanych metod leczenia bruksizmu jest zabieg z użyciem toksyny botulinowej. Ma on na celu zmniejszenia napięcia mięśniowego w obrębie żuchwy, co zmniejsza siłę zaciskania zębów i pozwala na regenerację stawu skroniowo-żuchwowego. Toksyna botulinowa nie wpływa negatywnie na funkcje żucia, mowy ani mimiki twarzy, a pierwsze efekty zabiegu widoczne są już po kilku dniach.

Zabieg poleca się szczególnie osobom, u których występuje bruksizm nocny o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu, a także wtedy, gdy leczenie zachowawcze – takie jak szyny relaksacyjne czy fizjoterapia stomatologiczna – nie przynoszą oczekiwanych rezultatów.

Konsekwencje nieleczonego bruksizmu

Nieleczony bruksizm może prowadzić do poważnych i trwałych problemów zdrowotnych. Wśród najczęstszych powikłań wymienia się uszkodzenie zębów szczęki (w tym także szkliwa), pęknięcia i ubytki w jamie ustnej, zaniki dziąseł, nadwrażliwość oraz choroby przyzębia.

Przewlekłe napięcie mięśni żwaczy może powodować chroniczne bóle głowy, karku, szczęki i uszu, a także zaburzenia pracy stawu skroniowo-żuchwowego. W skrajnych przypadkach bruksizm może prowadzić do nieodwracalnych zmian w strukturze zgryzu i wymagać skomplikowanego leczenia protetycznego lub ortodontycznego. Zdarza się także, że schorzenie to wywołuje zaburzenia słuchu.

Jak wygląda zabieg leczenia bruksizmu krok po kroku?

Zabieg leczenia bruksizmu toksyną botulinową jest szybki, bezpieczny i niemal bezbolesny. Cała procedura trwa około 15–20 minut i odbywa się w warunkach ambulatoryjnych. Lekarz stomatolog lub lekarz medycyny estetycznej wprowadza niewielką ilość toksyny botulinowej za pomocą cienkiej igły bezpośrednio w mięśnie żwacze po obu stronach twarzy.

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym lub bez znieczulenia – zależnie od wrażliwości pacjenta. Po zabiegu można wrócić do codziennych aktywności, unikając jedynie intensywnego wysiłku fizycznego przez 24 godziny. Efekty działania toksyny botulinowej utrzymują się zazwyczaj od 4 do 6 miesięcy.

Zalecenia po zabiegu z użyciem toksyny botulinowej na bruksizm

Po zabiegu z użyciem toksyny botulinowej warto stosować się do kilku prostych zaleceń:

• przez pierwsze godziny unikać masażu i uciskania miejsc iniekcji,
• nie spożywać alkoholu i nie podejmować intensywnego wysiłku przez 24 godziny,
• unikać sauny, basenu i ekspozycji na wysoką temperaturę przez 2–3 dni,
• zachować odpowiednią higienę jamy ustnej,
• zgłosić się na kontrolę po około 2 tygodniach w celu oceny efektów leczenia.

W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie kolejnego zabiegu w celu podtrzymania efektów terapeutycznych.

Bibliografia