Ginekomastia – co to jest i kogo najczęściej dotyczy?
Ginekomastia to powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn, które może dotyczyć jednej lub obu piersi. Nie jest to wyłącznie problem estetyczny — może również świadczyć o zaburzeniach hormonalnych, chorobach przewlekłych czy nieprawidłowościach metabolicznych. Najczęściej występuje w okresie dojrzewania, ale ginekomastia może pojawić się także u dorosłych mężczyzn i osób starszych, w wyniku naturalnych zmian hormonalnych lub jako efekt uboczny przyjmowania niektórych leków.
Wyróżnia się kilka typów ginekomastii. Ginekomastia gruczołowa wiąże się z rozrostem tkanki gruczołowej piersi, podczas gdy ginekomastia tłuszczowa (lipomastia) dotyczy nagromadzenia tkanki tłuszczowej w okolicy klatki piersiowej. Może również występować postać mieszana, łącząca obie formy.
Przyczyny ginekomastii – hormony, leki, styl życia
Najczęstszą przyczyną ginekomastii jest zaburzenie równowagi hormonalnej między estrogenami a androgenami. Wzrost poziomu estrogenów lub niedobór męskich hormonów płciowych może prowadzić do rozrostu tkanki gruczołowej. Taki stan może występować fizjologicznie w okresie dojrzewania, a także w starszym wieku, gdy produkcja testosteronu naturalnie spada.
Do innych przyczyn ginekomastii należą:
- choroby endokrynologiczne (np. nadczynność tarczycy, niedoczynność przysadki mózgowej),
- choroby wątroby (np. marskość wątroby),
- choroby nerek,
- nowotwory jąder lub nadnerczy,
- stosowanie leków: kardiologicznych, przeciwnadciśnieniowych, hormonalnych, psychotropowych,
- przyjmowanie sterydów anabolicznych,
- nadużywanie alkoholu i innych używek,
- otyłość i niezdrowy tryb życia.
W części przypadków mówi się o ginekomastii idiopatycznej – jej przyczyna nie zostaje ustalona pomimo przeprowadzenia pełnej diagnostyki.
Objawy ginekomastii
Najbardziej charakterystycznym objawem ginekomastii jest powiększenie piersi u mężczyzny — zazwyczaj w okolicy brodawki sutkowej. Zmiana może mieć różny stopień nasilenia i objawiać się jako miękka, symetryczna masa w obrębie gruczołu piersiowego.
Towarzyszyć mogą jej także uczucie napięcia lub dyskomfortu, bolesność lub tkliwość klatki piersiowej, pogorszenie wyglądu klatki piersiowej oraz obniżenie samooceny i pogorszenie jakości życia.
W przypadku ginekomastii jednostronnej, szybkiego wzrostu masy lub występowania innych niepokojących objawów, należy wykluczyć obecność nowotworu.
Czy ginekomastia zawsze wymaga leczenia? Kiedy znika samoistnie?
Ginekomastia nie zawsze wymaga leczenia. W wielu przypadkach — szczególnie u nastolatków — ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy lub lat. Mówimy wtedy o fizjologicznej ginekomastii okresu dojrzewania, która nie wymaga interwencji, o ile nie powoduje dużego dyskomfortu psychicznego.
W niektórych przypadkach ginekomastia może mieć charakter przejściowy, związany np. z przyjmowaniem leków lub przejściowym zaburzeniem hormonalnym. Wówczas kluczowe jest leczenie choroby podstawowej lub odstawienie leku odpowiedzialnego za rozwój zmiany.
Leczenie ginekomastii – jakie metody są dostępne?
Leczenie ginekomastii zależy od przyczyny, stopnia zaawansowania oraz dyskomfortu odczuwanego przez pacjenta. Podstawą postępowania jest dokładna diagnostyka, która obejmuje m.in. badanie fizykalne, USG piersi, badania hormonalne, a w niektórych przypadkach również markery nowotworowe.
W zależności od przyczyny ginekomastii, dostępne są różne formy leczenia:
- leczenie farmakologiczne – np. preparaty przeciwestrogenowe lub inhibitory aromatazy stosowane w przypadku zaburzeń hormonalnych,
- leczenie choroby podstawowej – np. wyrównanie pracy tarczycy, wątroby, odstawienie leków,
- zmiana stylu życia – odpowiednia dieta, ćwiczenia fizyczne, redukcja masy ciała,
- wsparcie psychologiczne – w przypadkach dużego wpływu ginekomastii na samoocenę.
Jeśli inne metody nie przynoszą rezultatów, a ginekomastia ma charakter utrwalony i powoduje znaczny dyskomfort, zalecane może być leczenie chirurgiczne.
Operacja ginekomastii – jak wygląda zabieg?
Zabieg ginekomastii polega na chirurgicznym usunięciu nadmiaru tkanki gruczołowej, tłuszczowej lub obu. Zabieg przeprowadza się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, w zależności od rozległości zmian i preferencji pacjenta.
Podczas operacji lekarz wykonuje niewielkie nacięcia w okolicy brodawki sutkowej lub pod fałdem piersiowym, przez które usuwa rozrośniętą tkankę. W niektórych przypadkach stosuje się również liposukcję jako uzupełnienie zabiegu.
Po zabiegu pacjent musi nosić specjalny opatrunek uciskowy przez kilka tygodni, unikać intensywnego wysiłku fizycznego i stosować się do zaleceń lekarza. Czas rekonwalescencji zależy od indywidualnych predyspozycji oraz zakresu operacji.
Chirurgiczne leczenie ginekomastii jest skuteczne i przynosi trwałe rezultaty, znacząco poprawiając wygląd klatki piersiowej i komfort psychiczny pacjenta.
Bibliografia
- E. Zalewska, M. Gnacińska-Szymańska, Ł. Obołończyk, K. Sworczak, Ginekomastia u młodych mężczyzn – przypadek kliniczny (2019), Forum Medycyny Rodzinnej, 13(6), 300–304., Data dostępu: 22.01.2026r.
- I. Czajka, W. Zgliczyński, Gynecomastia-pathogenesis, diagnosis and treatment (2005), Endokrynologia Polska, 56(3), 269–283., Data dostępu: 22.01.2026r.
- I. Czajka-Oraniec, W. Zgliczyński, Phenotype of patients with gynecomastia (2008), Endokrynologia Polska, 59(2), 131–139., Data dostępu: 22.01.2026r.
